ميرزا حسن حسينى فسايى

25

فارسنامه ناصرى ( فارسى )

4 قسمت را وقف نمود . 5 - معزآباد : دهى كه فرسخى جنوبى شيراز است و ملك زرخريد ميرزا حسن بود و به فرزندان خود ميرزا احمد و سيد محمد بخشيد . 6 - ميرزا حسن ابتدا دو طرف خانه در محله ميدان شاه شيراز داشت اما آن را فروخت و در عوض دو طرف خانه در محله دشتك كه در زمان خود وى جزء محله سردزك شد به مبلغ 1700 تومان به نام فرزندان خود حاجى ميرزا سيد على و ميرزا جواد خريد و به آنها بخشيد . مبارزه حاج ميرزا حسن براى استرداد املاك وقفى مدرسه منصوريه : داستان مبارزه حاج ميرزا حسن فسائى براى استرداد موقوفات مدرسه منصوريه شيراز كه به تصرف غاصبان درآمده بود ، به تفصيل و در موارد متعدد ، در فارسنامه ناصرى مندرج است و اصولا همين مبارزه او براى بازگرداندن موقوفات مدرسه منصوريه يكى از انگيزه‌هاى حاج ميرزا حسن فسائى در نگارش فارسنامه ناصرى است . حاج ميرزا حسن فسائى پس از مرگ آقا ميرزا على ، متولى موقوفه منصوريه در سال 1289 به استحقاق متولى اين موقوفه شد و خود در شروع گفتار اول فارسنامه ناصرى در اين‌باره اشاره مىكند كه پس از آنكه با سفرهاى فراوان به نقاط مختلف فارس ، نقشه فارس را كشيد و در سال 1289 به سلطان مسعود ميرزا قاجار ، ارائه كرد ، مورد تشويق قرار گرفت و از وى خواسته شد كه آن نقشه پراكنده را جمع كند و حاج ميرزا حسن چنين كرد و مورد تحسين و تمجيد واقع گرديد ، در سال 1293 به فرمان معتمد الدوله ، فرهاد ميرزا ، بر درازا و پهناى آن نقشه افزود و به ناصر الدين شاه قاجار تقديم كرد و در كنارهء ديگر آن نقشه ، عريضه‌اى نوشت مبنى بر آنكه قريه سهل‌آباد ، مشهور به وقفى ، واقع در بلوك رامجرد فارس ، از موقوفات اجدادى او را حاجى ميرزا هادى معدل الملك و حاجى شيخ حسين ناظم الشريعه عرب ، به عنوان مجهول المالكى به شهادت خود و ناظم الشريعه ، از مجتهدى به يك واسطه خريده ، تصرف كرده‌اند . . . اين عريضه و نقشه فارس ، مورد توجه ناصر الدين شاه قرار گرفت و فرمانى دائر بر استرداد سهل‌آباد وقفى صادر گرديد و ناظم الشريعه در سال 1295 سهل‌آباد را به تصرف ميرزا حسن فسائى داد اما مدتى نگذشت كه ناظم الشريعه حيلتى برانگيخت و نصف سهل‌آباد را به وجه اشتلم ، از تصرف ميرزا حسن ، بازگرفت و تا سال 1304 اين موقوفه همچنان در تصرف وارث او بود . در سال 1296 ناصر الدين شاه از معتمد الدوله خواست تا حاج ميرزا حسن ، بلوكات و دهات و كوهها و چشمه‌ها و رودخانه‌هاى فارس را به وضعى كه در نقشه فارس نگاشته است ، در كتابى فراهم آورد و ميرزا حسن ، فارسنامه ناصرى را متعاقب اين درخواست ، تدوين كرد . از موقوفات ديگر مدرسه منصوريه ، مزرعه سختان يا سختويه « 1 » است كه به وسيله متولى قبلى يعنى مرحوم آقا ميرزا على به حاجى ميرزا ابو الحسن خان مشير الملك ، وزير سى ساله فارس داده شده بود حاج ميرزا حسن ، مدتها به احترام مشير الملك ، نتوانست سخنى از سختان بگويد تا آنكه مشير الملك درگذشت و حاج ميرزا حسن ، اين مزرعه را متصرف گرديد . مزرعه سختان يا سختويه

--> ( 1 ) . امروزه بخشى از اراضى اين موقوفه در كوى زهرا ( فرح سابق ) در كنار بلوار فرودگاه شيراز ، آبادان شده و ساختمانهائى در آن احداث گرديده است و عرصه آن هنوز از موقوفات مدرسه منصوريه شيراز است .